Baskı kararının en çok atlanan tarafı orandır. Ebat konuşulur, yüzey konuşulur; ama görüntünün oranı ile asılacağı yerin oranı uyuşmuyorsa iş ya kırpma ya da beklenmeyen bir boşlukla sonuçlanır.
Yaygın oranlar ve nereden geldikleri
| Oran | Kaynağı | Karakteri |
|---|---|---|
| 3:2 | 35 mm ve çoğu aynasız gövde | Dengeli, en yaygın |
| 4:3 | Telefon kameraları, orta format | Daha kompakt, dolgun |
| 1:1 | Kare format | Merkezi, grafik |
| 16:9 | Video, geniş ekran | Sinematik, yatay |
| 2:1 ve üzeri | Panoramik birleştirme | Manzara, mekân ölçeği |
Buradaki tuzak şu: standart çerçeve ölçüleri bu oranların hiçbirine tam oturmaz. 30×40 cm bir çerçeve 3:4 orandadır; 3:2 çekilmiş bir kare oraya girmek için uzun kenarından kırpılmak zorundadır.
Kırpma: kaybı önceden görmek
Kırpma her zaman kötü değil — sıklıkla kadrajı güçlendirir. Kötü olan, kırpmanın farkında olmadan yapılmasıdır. 3:2 bir görüntüyü 4:5'e indirmek uzun kenardan yaklaşık dörtte bir götürür; bu, kompozisyonun kenarındaki bir öğeyi tamamen dışarıda bırakabilir.
Pratik yol: baskıdan önce hedef orana kırpmayı denemek ve neyin gittiğini görmek. Ana öğe merkeze yakınsa kırpma rahat; kenarlarda dengeleyici bir unsur varsa (bir ağaç, bir figür, bir mimari çizgi) kırpma kompozisyonu bozar. O durumda çerçeveyi orana göre seçmek, görüntüyü çerçeveye zorlamaktan iyidir.
Kırpmadan çözüm: pasparto
Görüntü oranını korumak isteyip standart çerçeve kullanmak gerekiyorsa pasparto aradaki farkı kapatır. Görüntü kendi oranında basılır, çevresindeki kartonla çerçeve oranına tamamlanır. Ek fayda: pasparto baskının cama temas etmesini önler, bu da arşivsel işlerde önemlidir.
Pasparto genişliği kompozisyonu da etkiler — geniş pasparto işi galeri havasına sokar ve gözü görüntüye odaklar; dar pasparto daha modern ve sıkı durur.
Duvardan ebat türetmek
Doğru sıra genellikle tersten işler: önce duvar, sonra ebat, en sonra oran. Kaba bir yol gösterici, tek parça bir işin asılacağı duvar genişliğinin yarısı ile üçte ikisi arasında kalmasıdır. Üç metrelik bir duvarda 150–200 cm genişliğinde bir iş dengeli durur; 60 cm'lik bir baskı aynı duvarda kaybolur.
Mobilya üzerine asılacaksa referans duvar değil mobilyadır: kanepe ya da konsol genişliğinin yaklaşık üçte ikisi ile tamamı arası iyi çalışır. Göz hizası da işin içine girer — merkezinin yerden yaklaşık 145–150 cm'de olması yaygın bir sergi ölçüsüdür.
Kanvasta kenar payını hesaba katın
Kasnaklı kanvasta görüntünün bir kısmı kenardan katlanarak çıtanın yanına döner. Yani görünen alan, basılan alandan küçüktür. Çıta kalınlığına göre her kenardan birkaç santimetre görüntü yana geçer.
Bunun kadraja iki etkisi olur. Birincisi, kenara yakın önemli bir öğe (bir imza, bir figürün eli, bir mimari detay) yandan dönerek görünmez hale gelebilir. İkincisi, ön yüzde görmek istediğiniz oran ile basılacak oran farklıdır. Bu yüzden kanvas işlerinde kadraj, kenar payı eklendikten sonra planlanır — ya görüntü kenarlardan biraz genişletilir ya da kompozisyon içeri alınır.
Panoramik ve genişlik sınırı
Atölyede maksimum baskı genişliği 152 cm (60 inç). Panoramik çalışmalar bu genişlik içinde planlanır; oran çok uzunsa uzun kenar bu sınıra göre belirlenir ve kısa kenar orana göre çıkar. Örneğin 3:1 bir panorama 152 cm genişlikte yaklaşık 50 cm yüksekliğe oturur.
Parçalı düzenlerde oran
Tek görselin birden çok panele bölündüğü düzenlerde iki oran birlikte çalışır: her panelin kendi oranı ve panellerin aralarıyla birlikte oluşturduğu toplam oran. Aralık genişliği toplam kompozisyonu değiştirir — dar aralık tek bir görüntü hissi verir, geniş aralık panelleri ayrı ayrı okutur.
Bölünme noktalarının kompozisyonun ana öğesini kesmemesi önemlidir; bir yüzün ya da tek bir mimari detayın tam ortasından geçen ayrım rahatsız eder. Duvar ölçünüzü ilettiğinizde uygun bölümlemeyi öneriyoruz.
Dikey mi, yatay mı?
Oran kadar yön de kararın parçası. Yatay kadraj mekânı genişletir ve manzara hissini güçlendirir; dar bir koridorda ferahlık yaratır. Dikey kadraj ise tavanı yükseltir ve dikkati yukarı çeker — alçak tavanlı odalarda, iki pencere arasındaki dar duvarlarda ve merdiven boşluklarında dikey daha iyi çalışır.
Görüntünün kendi içeriği de bir yön dayatır. Ufuk çizgisi baskın olan bir manzara dikeyde huzursuz durur; boydan bir portre ya da bir ağaç gövdesi yatayda sıkışır. Görüntüye ters yön zorlamak, kırpmanın en çok zarar verdiği durumdur.
Çoklu asım: galeri duvarı
Birden çok bağımsız baskının bir arada asıldığı düzenler (galeri duvarı) parçalı kanvastan farklıdır — burada her baskı kendi işidir, aralarındaki ilişki yalnızca yerleşimle kurulur. İki yaklaşım var:
- Izgara düzeni. Aynı ebat ve aynı çerçeve, eşit aralıklarla. Sakin, kurumsal ve öngörülebilir durur; ofis ve showroom düzenlerine uyar.
- Serbest düzen. Farklı ebatlar, ortak bir hizaya (genellikle merkez yatay ya da alt kenar) göre dizilir. Daha canlı durur ama planlama ister — aralıkların tutarlı olması dağınıklığı önler.
İkisinde de aralık ölçüsü kritiktir: 5–8 cm aralık parçaları tek bir grup olarak okutur, 15 cm ve üzeri ayrı işler gibi gösterir. Toplam grubun kapladığı alan, tek parça işlerdeki duvar oranı kuralına tabidir.
Atölyede
Ebat ve yüzeyde kararsızsanız dosyayı gönderin; oran, kırpma payı ve duvara göre ölçü önerisiyle dönülür. Kararsız kaldığınız yüzeyleri örnek baskıyla karşılaştırmalı görebilirsiniz.
SANATSAL BASKI ATÖLYESİ
0232 464 34 90
Baskı Talebi